Ken je dat? Iemand zegt iets en jij denkt: waar heb je het over…? Het is vaak een gedachtenspinsel van die persoon waar jij op dat moment niet bij kunt. De context (extra informatie) ontbreekt. Hier worden we elke dag mee geconfronteerd—of we het nou zelf doen of iemand anders.
“Een plaatje zegt meer dan woorden.” Of toch niet? Dit is misschien wel het bekendste voorbeeld: het omhalen van het beeld van Sadam Hoessein. Er zouden duizenden betogers bij betrokken zijn geweest—totdat je het beeld goed uitzoomt. Dan blijken het er tien, hooguit vijftig.
Media is hier dan ook een mooi voorbeeld van. Maar ook opleidingen. Ik word er af en toe een beetje gek van. Schriftkritiek (theologie) is ook zoiets: je mag van alles zeggen en vinden, vaak zelfs onderbouwd met onderzoek. Maar de volledige context ontbreekt. En de inspiratie van de Heilige Geest al helemaal. Vaak wordt er slechts een tekstflard gebruikt en wordt Schrift niet met Schrift vergeleken. Het zet soms wel aan tot denken.
Ook wat Urk betreft is het vaak hetzelfde liedje: drugsgebruik, alcohol en incest—zonder context. Als je die erbij zoekt, blijkt het drugsgebruik niet hoger te liggen dan het landelijke gemiddelde. Maar ja, het stempel ‘protestants’ drukt zwaar van buitenaf. Incest is grotendeels onjuist. Ja, de familiebanden liggen nog steeds dichter bij elkaar als nasleep van het eilandleven, maar het gaat niet om broer en zus. Zelfs (achter)neef en (achter)nicht komt zelden voor.
Zo zijn we in een enge tijd terechtgekomen. Algoritmes kennen de context maar al te goed en weten deze ook bewust weg te laten. Als jij rechts stemt, krijg je op je socials vooral rechtse content aangeboden om je zo lang mogelijk vast te houden online (verdienmodel). Met af en toe een flard links, om je toch boos te maken—want dan blijf je ook hangen.
En nu? Het gevecht tegen de Googles en Meta’s gaan we niet winnen. Hetzelfde geldt voor de vrijzinnigheid. En dan nog AI: dat is momenteel nog redelijk en onderzoekt meerdere invalshoeken. Maar voor hoelang nog? Er moet toch geld verdiend worden?
Maar wij kunnen ons wel onderscheiden door ons te verdiepen.
In alles.